DionysusMaenads_600_2

Με λίγα λόγια..

Το κρασί (οίνος) ενοχοποιείται γενικά για τη ζάλη και τη μέθη που προκαλεί στον άνθρωπο, μια κατάσταση κατά την οποία δεν μπορεί να ελέγξει τη συμπεριφορά του, δηλαδή παραπατάει, φωνάζει και τραγουδάει διαταράσσοντας την κοινή ησυχία. Συχνά επιδίδεται σε άσεμνα πειράγματα και χειρονομίες φέρνοντας τους άλλους σε δύσκολη θέση. Όλα αυτά συντελούν στο να χάσει την αξιοπρέπειά του.

Οι αρχαίοι Έλληνες γνωρίζοντας αυτές τις ιδιότητες του κρασιού, το έπιναν νερωμένο (κεκραμένο), σε αντίθεση με άλλους λαούς που το έπιναν ανέρωτο (άκρατος οίνος). Αξιοποίησαν μάλιστα το κρασί με τέτοιον τρόπο, ώστε να μηδενίζονται οι αρνητικές επιδράσεις και να απελευθερώνονται οι ευεργετικές, δηλαδή η ευχαρίστηση («οίνος ευφραίνει καρδίαν ανθρώπου»), η ψυχική ευφορία και το απώτερο αποτέλεσμα της, η πνευματική απελευθέρωση και ενεργοποίηση.

Σε μια τέτοια στιγμή ψυχικής ευφορίας και απελευθέρωσης του πνεύματος για καινούργια πετάγματα, που γονιμοποίησαν την ελεύθερη σκέψη για γενιές και γενιές μέχρι τώρα, γεννήθηκε η τραγωδία. Κάτω από την ευεργετική επίδραση του αττικού κρασιού, της ψυχικής χαράς και πνευματικής ελευθερίας ο Θέσπις αυθόρμητα, αντί να τραγουδήσει το διθύραμβο με τους άλλους συγχορευτές του κατά τη διάρκεια μιας γιορτής του Διονύσου, θεού του κρασιού, στάθηκε απέναντί τους και απήγγειλε. Εκείνη τη στιγμή γεννήθηκε το θέατρο, κάτω από τον αττικό ουρανό και τους ατμούς του κρασιού. Ήταν μια στιγμή – ορόσημο- για την εξέλιξη του ανθρώπινου πνεύματος γιατί με το θέατρο άρχισε μια νέα μορφή αγώνα για τη γενικότερη απελευθέρωση του ανθρώπου από θεοληψίες, προκαταλήψεις αναχρονιστικές αντιλήψεις. Και όλα αυτά χάρη στο κρασί και την ευεργετική του επίδραση αλλά και στη σοφία των ανθρώπων να το γευτούν, εξουδετερώνοντας τις αρνητικές του ιδιότητες.

 

 

Παιδαγωγικό σενάριο

  Μάθημα Αρχαία
Ελληνική Γραμματεία Τάξη Γ’ Γυμνασίου Διδακτικοί στόχοι Να κατανοήσουν οι μαθητές πως προήλθε η τραγωδία μέσα από τις Διονυσιακές γιορτές

Να εξοικειωθούν και να αγαπήσουν το θέατρο Δραστηριότητες προετοιμασίας εκ μέρους του διδάσκοντος Να αναζητήσει βιβλιογραφία

Να την υποδείξει στους μαθητές

Να προετοιμάσει τις ερωτήσεις για το παιχνίδι των ερωτήσεων Βιβλιογραφία «Εισαγωγή» δραματικής ποίησης του έργου του Ευριπίδη «Ελένη»

Μυθολογία Ρισπέν

Λεξικό μέγα της Ελληνικής γλώσσας LIDDELL SCOTT στο λήμμα οίνος Οργάνωση της τάξης Οι μαθητές του Comenius χωρίζονται σε τρεις ομάδες με τέσσερις μαθητές η καθεμιά Ρόλος του διδάσκοντα Καθορίζει το ρόλο του κάθε μαθητή στην ομάδα του

Βοηθά τους συμμαθητές στις αναζητήσεις τους

Δίνει συμβουλές και οδηγίες Πορεία διδασκαλίας Γίνεται εισήγηση από τον καθηγητή για την τραγωδία και τη γέννησή της (2 ώρες)

Οι μαθητές διαβάζουν το υλικό που έφερε ο καθένας και γίνεται αξιολόγηση (2 ώρες)

Οι μαθητές καταλήγουν στις απαιτούμενες πληροφορίες που θα παρουσιάσουν στους συμμαθητές τους

Παρουσίαση του έργου της κάθε ομάδας από ένα μαθητή. Συζήτηση για το περιεχόμενο (2 ώρες) Αξιολόγηση Οι μαθητές καλούνται να απαντήσουν σε
ερωτήσεις που αποτελούν

Α) λύση σταυρόλεξου

Β) συμπλήρωση παιχνιδιού με ακροστιχίδα

Γ) σχηματισμό πυραμίδας

Δ) αναζήτηση σύνθετων με τη λέξη οίνος

Ε) αναζήτηση εκφράσεων που αποδίδουν τις ιδιότητες του οίνου

 

Α) Σταυρόλεξο

ΟΡΙΖΟΝΤΙΑ

1) Αντί να τραγουδήσει απήγγειλε

2) Γέννημα ψυχικής ευφορίας

3) «…………..ευφραίνει καρδίαν ανθρώπου»

ΚΑΘΕΤΑ

1) Η γέννηση του αποτελεί ορόσημο για την εξέλιξη του ανθρώπινου πνεύματος

2) Ήταν θεός του κρασιού

1
1
Θ
Ε
Σ
Π
Ι
Σ
Ε
Α
Τ
2
Τ
Ρ
Α
Γ
Ω
Δ
Ι
Α
Ο
Ι
Ο
Ι
Ν
Ο
Σ
Ν
Υ
Σ
Ο
Σ

 

Β) Ακροστιχίδα της τραγωδίας

1) Έτσι μεταμφιέζονταν οι ακόλουθοι του θεού Διόνυσου

2) Στις γιορτές το κρασί….άφθονο

3) Έδωσε στο διθύραμβο τεχνική μορφή

4) Τέτοιο πνεύμα προϋποθέτει η γέννηση της  τραγωδίας

5) Β συνθετικό της λέξης τραγωδίας

6) Θεός του κρασιού

7) Το κρασί (αναγραμματισμός)

8) Έτσι λέγεται ο ανέρωτος οίνος

1 Τ
2 Ρ Α Γ Ο Ι 2 Ρ
3 Ε Ε Ι 3 Α
4 Ρ Ι Ω Ν 4 Γ
5 Ο Ν Ι Μ Ο 5 Ω
6 Δ Η 6 Δ
7 Ι Ο Ν Υ Σ Ο Σ 7 Ι
8 Σ Α Ρ Κ 8 Α
Κ Ρ Α Τ Ο Σ

 

Γ) Η πυραμίδα της τραγωδίας

ΤΡΑΓΩΔΙΑ

ΔΙΘΥΡΑΜΒΟΣ

ΕΥΘΥΜΙΑ

ΚΡΑΣΙ

ΔΙΟΝΥΣΙΑΚΗ ΓΙΟΡΤΗ

 

Δ) Σύνθετα με πρώτο συνθετικό τη  λέξη οίνος

1) οινοφόρος: αυτός που περιέχει οίνο 2) οινοφύλαξ: αυτός που φυλάει το κρασί του  δημοσίου

3) οινόφυτος: κατάφυτος με αμπέλια

4) οινοχαρής: αυτός που αγαπάει το κρασί

5) οινοχόος: ο κεραστής, αυτός που  προσφέρει κρασί σε ποτήρια

 

Ε) Λέξεις και εκφράσεις που  αποδίδουν τις ιδιότητες του οίνου

Λέξεις

1) οίνου (ερυθρός) οίνος (Όμηρος)

2) αίθου (σπινθηρίζων) οίνος (Όμηρος)

3) εϋφρων οίνος, ως φαιδρύνων τον άνθρωπον (Όμηρος)

4) ευήνωρ οίνος, ως παρέχων ισχύν και  ζωηρότητα

Εκφράσεις

Οίνον έσμιγον ενί κρατήρσι και ύδωρ (Όμηρος,  Οδύσσεια, ραψ. Α, στ. 110)
(Αναμείγνυαν το κρασί και το νερό μέσα σε  δοχεία)

Παύει τους ταλαιπώρους βροτούς λύπης,  όταν πλησθώσιν οίνου ροής (Ευριπίδη, Βάκχαι,  στ. 280-285)
(Γιατρεύει από τις λύπες τους δύστυχους  ανθρώπους)

Ύμνον τε λήθην των καθ΄ημέραν κακών  δίδωσι (Ευριπίδη, Βάκχαι, στ. 280-285)
(Φέρνει στους ανθρώπους ύπνο και τους  κάνει να ξεχνούν τις συμφορές τους)

Ουδ’ έστι άλλο φάρμακον πόνων (Ευριπίδη,  Βάκχαι, στ. 280-285)
(Δεν υπάρχει άλλο τέτοιο φάρμακο για τους  πόνους)

Δια τούτον (οίνος) ταγαθά ανθρώπους έχειν (Ευριπίδη,  Βάκχαι, στ. 280-285)
(Τη χαρά (οι άνθρωποι) με το κρασί  κερδίζουν)

Ούτος ( οίνος) θεοίσι σπένδεται θεός γεγώς (Ευριπίδη, Βάκχαι, στ. 280-285)
(Θεός είναι (το κρασί) και χρησιμεύει για  σπονδή (θυσία) στους θεούς)